Senator Maria Pańczyk-Pozdziej
2012-01-28

Sesja popularnonaukowa z okazji Dnia Pamięci o Tragedii Górnośląskiej 1945

W czwartek, 26 stycznia br., w Muzeum tarnogórskim odbyła się sesja popularnonaukowa z okazji Dnia Pamięci o Tragedii Górnośląskiej 1945, zorganizowana przez Urząd Miejski w Tarnowskich Górach i Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. Patronat nad sesją objęła wicemarszałek Senatu RP Maria Pańczyk-Pozdziej.

   Dzień Pamięci o Tragedii Górnośląskiej 1945 obchodzony jest w województwie śląskim po raz drugi. Uchwałę w tej sprawie podjął Sejmik Województwa Śląskiego 14 stycznia 2011 roku. "Sejmik - czytamy w treści uchwały - składa hołd tysiącom niewinnych i bezbronnych mieszkańców Górnego Śląska, którzy od stycznia 1945 roku stali się ofiarami masowych zbrodni Armii Czerwonej i komunistycznego aparatu bezpieczeństwa: zamordowanym, deportowanym do ZSRR, osadzonym w więzieniach i obozach. Niech pamięć o ofiarach Tragedii Górnośląskiej będzie godnie uczczona przez mieszkańców województwa śląskiego".

   W czwartkowe południe sala pod renesansowym stropem w tarnogórskim Muzeum wypełniona była do ostatniego miejsca. Przybyli burmistrz Tarnowskich Gór Arkadiusz Czech, przewodniczący Rady Miejskiej Stanisław Kowolik, radni, młodzież szkolna, wielu mieszkańców, również starszych i w podeszłym wieku. W czasie sesji pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej wygłosili cztery referaty oraz wyświetlili film dokumentalny.

   Pierwszy referat, zatytułowany "Pod czerwoną gwiazdą. Podbój Górnego Śląska przez Armię Czerwoną w styczniu 1945 r.", wygłosił Bogusław Tracz. Omówił wpierw tajne przygotowania wojennych działań frontowych strony niemieckiej, począwszy od lipca 1944 roku, które zakładały, że linią frontu będzie brzeg Odry. Najwiecej uwagi Bogusław Tracz poświęcił skutkom wkroczenia Armii Czerwonej na Śląsk w styczniu 1945 roku, tragedii ludności cywilnej zamieszkałej po obu stronach ówczesnej granicy: egzekucjach, zabójstwach, gwałtach.  Potem  mówił o działaniach tzw. drugiej fali frontowej, czyli grup NKWD, aresztowaniach, deportacjach, demontażu i wywózce urządzeń przemysłowych z hut, kopalń, zakladów przemysłowych. Zniszczenia były ogromne, nosiły wszystkie cechy podboju.

   Drugi referat, zatytułowany "Do przeklętego raju. Deportacje Górnoślązaków do ZSRR i skutki społeczno-ekonomiczne dla regionu", wygłosił dr Dariusz Węgrzyn. Omówił najpierw tzw. czynniki polityczne i ekonomiczne decydujące o internowaniu i wywózkach ludności do pracy przymusowej w ZSRR w lutym, marcu i kwietniu 1945 roku. Dr Dariusz Węgrzyn podał przykłady odnoszące się do liczby osób wywiezionych i tych, które powróciły do 1950 roku. Trudno określić liczby tych osób, dane są niepełne i szczątkowe.  Warunki pracy w tamtejszych np. kopalniach były prymitywne i bardzo niebezpieczne. Dużo osób umierało na skutek wyczerpania, braku wyżywienia i opieki medycznej. Z wywózkami i powrotami wiązało się wiele problemów prawnych, np. zaginął ślad po wielu wywiezionych. W osobach, które po wojnie powróciły do Polski, pozostał psychiczny uraz milczenia, niemówienia o przeżytych cierpieniach.

   Trzeci referat, zatytułowany "Za kolczastym drutem. System obozów na Górnym Śląsku w 1945 r.", wygłosił Sebastian Rosenbaum. Wskazal na działania represyjne Armii Czerwonej w styczniu i lutym 1945 roku wobec ludności cywilnej i umundurowanych pracowników służb cywilnych, często na podstawie donosów i osobistych rozrachunków. Omówił dużą sieć miejsc odosobnienia na Górnym Śląsku, obozów NKWD, deportacyjnych, UB, pracy przymusowej (od lata 1945 aż do 1949 r.).

   Czwarty referat, zatytułowany "Pamięć o tragedii górnośląskiej. Formy upamiętnienia wydarzeń 1945 r. na wybranych przykładach", wygłosił Robert Ciupa. Referat zilustowany był zdjęciami obiektów zajmowanych tuż po wojnie przez Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego w Katowicach, Mysłowicach, Bytomiu, Świętochłowicach, Toszku i Tarnowskich Górach. Robert Ciupa zwrócił się z apelem o wskazywanie do IPN-u podobnych obiektów, gdzie były zatrzymywane i więzione przesłuchiwane osoby.

   Sesja zakończyła się projekcją filmu dokumentalnego Stefana Skrzypczaka, zatytułowanego "Zgoda, miejsce niezgody", zrealizowanego w 2006 roku. Opowiada on o historii niemieckiego obozu koncentracyjnego w Świętochłowicach oraz powojennych przesłuchaniach przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa.

   Materiały z sesji warte są opublikowania.


polityka prywatnosci

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności cookies.

ico zamknij